"Có thể tình cờ em sẽ nhớ ..."

Tựa của entry này là một câu thơ dịch từ bài thơ Song của Christina Rossetti, nhà thơ nữ người Anh của thế kỷ thứ 19. Thơ của Christina Ross...

Tựa của entry này là một câu thơ dịch từ bài thơ Song của Christina Rossetti, nhà thơ nữ người Anh của thế kỷ thứ 19.

Thơ của Christina Rossetti tôi đã được đọc nhiều hồi còn học ở đại học, nhưng đúng như anh Hoàng Anh Dũng, người bạn thơ của tôi, có nhận xét trong bài bình thơ dưới đây, chẳng hiểu sao thơ của vị nữ sĩ này lại rất ít được dịch và giới thiệu ở VN.

Trong số những bài thơ tôi đã đọc của nhà thơ nữ này, hồi ấy tôi thích nhất bài Nhớ (Remember) (có thể đọc ở đây: http://www.poets.org/viewmedia.php/prmMID/16631). Bài thơ là cảm nghĩ của một cô gái tưởng tượng ra ngày mình qua đời và viết mấy dòng dặn dò người yêu. Như nhiều bài thơ khác, bài này tôi cũng đã dịch sang tiếng Việt nhưng bây giờ quên hết rồi, chỉ còn nhớ lõm bõm vài câu:

Xin nhớ em khi em không còn nữa

Đó là lời dặn dò của cô gái ở  ngay đầu bài thơ. Nhưng hai câu cuối của bài thơ lại rất bất ngờ, và tôi thích bài thơ này cũng chính vì hai câu thơ đó:

Xin quên em nếu lòng anh nhẹ nhõm
Đừng để sầu đăng đẳng nhớ thương em

Bài thơ mà anh HAD giới thiệu hôm nay cũng cùng một chủ đề tương tự, lại là những suy nghĩ của cô gái về ngày mình ra đi, và cũng bằng một giọng thơ buồn buồn nhưng thanh thản, nhẹ nhõm như trên. Các bạn thưởng thức ở dưới đây nhé.
----------

Bài thơ Song của Christina Rossetti

Christina Rossetti ( 1830 – 1894 ) là một nhà thơ nữ người Anh gốc Ý.

Nàng là con út trong một gia đình có các anh chị em rất nổi tiếng :  Dante Gabriel Rossetti, William Michael Rossetti, Maria Francesca Rosetti. Cha nàng là nhà thơ nhà phê bình, học giả người Ý, Gabriele Pasquale Giuseppe Rossetti di cư sang Anh năm 1824.

Nàng sống một cuộc đời lặng lẽ, và trải qua hai cuộc tình tan vỡ .Điều này giải thích vì sao thơ nàng luôn nói đến biệt ly và đau khổ, dù rằng rất giàu hình tượng và có một vẻ đẹp tự nhiên của ngôn ngữ thi ca.

Ở Việt Nam, thơ của Christina Rossetti chưa được dịch nhiều. Bài Song giới thiệu sau đây là một trong những bài thơ nổi tiếng nhất của nữ thi sỹ tài hoa này.

 SONG

 When I am dead, my dearest,

Sing no sad songs for me;

Plant thou no roses at my head,

Nor shady cypress tree:

Be the green grass above me

With showers and dewdrops wet;

And if thou wilt, remember,

And if thou wilt, forget.

I shall not see the shadows,

I shall not feel the rain;

I shall not hear the nightingale

Sing on, as if in pain;

And dreaming through the twilight

That doth not rise nor set,

Haply I may remember,

And haply may forget.

Bản dịch của Đỗ Tư Nghĩa :

Mai này em chết đi

Hỡi anh yêu

Đừng hát cho em những khúc ca buồn

Cũng đừng trồng trên mộ bia

Những khóm hoa hồng

Hay một cây trắc bách âm u

Cứ để cỏ mọc xanh trên nấm mộ

Với mưa phùn và sương ướt

Và nếu lòng anh muốn, xin nhớ tới em

Và nếu lòng em muốn, hãy cứ lãng quên em

Em chẳng còn trông thấy những chiếc bóng

Sẽ chẳng còn cảm thấy giọt mưa rơi

sẽ chẳng còn nghe tiếng chim họa mi

hót lên

dường như đau đớn

Và khi ấy

Ngồi mơ mộng giữa hoàng hôn muôn đời

trong cõi chết

Có thể tình cờ em sẽ nhớ

Có thể tình cờ em sẽ quên anh

ĐÀM :

Câu mở đầu của bài thơ  chắc hẳn làm nhiều người nhớ tới bài hát Hận Tình của nhạc sỹ  Anh Bằng, hay là bài Lỡ Mai Em Chết của nhạc sỹ Lê Dinh hồi mấy chục năm trước . Hai bản nhạc vừa nói đều bắt đầu bằng câu Nếu mai em chết … gần giống câu đầu của bài thơ này  When I am dead …mà Đỗ Tư Nghĩa dịch là Mai này em chết đi ….

Nhạc sỹ Anh Bằng cho nhân vật nữ đặt những câu hỏi và  những oán trách nặng nề đến mức độ cao hơn cả hờn căm ( ! ) :

Nếu mai em chết anh có buồn không ?
Sao anh không đến khi em còn sống !?

Lỡ mai em chết anh khóc nhiều không ?
Sao không âu yếm khi em còn sống !?

Em đi giữa sương đêm
Một mình buồn nát con tim
Ôm mối hận cho mối tình của đời em...

Còn nhạc sỹ Lê Dinh thì lời lẽ nhẹ nhàng hơn, và thương nhiều hơn hận, nhưng ta vẫn nghe đâu đó cái âm thanh não nề, rờn rợn :

Nếu mai em chết xin anh đừng buồn, đừng nhớ nghe anh !

đừng đốt nén nhang thơm, để mình em lạnh với trăng thanh

Và giờ đây quý vị hãy cùng tôi quay lại bài thơ Song của nàng Chritina Rossetti.

Cũng  là một bài ca bên mộ, mà sao Song nhẹ nhàng và trong sáng quá ! Dễ thương quá ! Cái buồn lặng lẽ êm đềm , cái vui thì thầm khe khẻ , không có nước mắt của ngôn từ mà có sự rung động của trái tim, trong cõi chết, nàng cũng ngồi mơ mộng, cũng nhớ nhung, và cũng nói nước đôi  ! Thế !

Tôi mê bài này từ lâu lắm rồi, cũng có nhiều người dịch, trong số những bài dịch, theo tôi bài dịch nói trên của Đỗ Tư Nghĩa là hay nhất, nhưng tôi muốn thể hiện được rõ nét hơn những điều mà tôi đã nói ở trên, tôi muốn nói tới một nỗi buồn man mác và rực rỡ trong Song.

MỘ KHÚC

Một mai em chết, hỡi anh yêu

đừng hát những khúc buồn cho em

đừng trồng những bụi hồng 

và hàng trắc bách diệp

trên mộ em 

bóng tối

Hãy để cỏ xanh

nơi em nằm

dưới mưa rào

và sương rơi ướt lạnh

nếu anh muốn nhớ, hãy nhớ

nếu anh muốn quên, hãy quên

Em chẳng còn thấy bóng

em chẳng còn thấy mưa

em chẳng còn nghe họa mi hót trong đớn đau

và trong cõi hoàng hôn vĩnh cửu

em ngồi mơ mộng về anh

đôi khi em nhớ

đôi khi em quên 

Christina Rossetti Hoàng Anh Dũng dịch 8/2012
---- Cập nhật sáng ngày 4/1/2013 Một bạn đọc gửi cho tôi link dẫn đến bài hát "Đừng bỏ em một mình" của Phạm Duy sau khi đọc entry này. Quả là một sự liên tưởng phù hợp. Xin gửi link lên đây cho các bạn cùng vào thưởng thức. http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=zsUZ8nknhO ... Đừng bỏ em một mình đừng bỏ em một mình chiều lộng gió chiều lộng gió sao anh đành bỏ em Lời nào đó, lời nào đó tiếng ân tình hay tiếng cầu kinh Nhạc nào đó, nhạc nào đó nhạc gọi người hay nhạc gọi hồn
Đừng lặng thinh đừng lặng thinh với tiếng chày tiếng búa nện đinh Đừng tỏa hương đừng tỏa hương khói hương vàng che khuất người thương
.... Đừng bỏ em một mình đừng bỏ em một mình một mồ trinh, một mồ trinh chênh vênh chờ cỏ xanh ....